{"id":22,"date":"2017-02-13T20:25:22","date_gmt":"2017-02-13T20:25:22","guid":{"rendered":"http:\/\/moja-terapia.pl\/?p=22"},"modified":"2021-06-15T14:40:18","modified_gmt":"2021-06-15T14:40:18","slug":"zaloba-co-sie-ze-mna-dzieje-i-kiedy-szukac-pomocy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/moja-terapia.pl\/?p=22","title":{"rendered":"\u017bA\u0141OBA &#8211; CO SI\u0118 ZE MN\u0104 DZIEJE I KIEDY SZUKA\u0106 POMOCY?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>\u017ba\u0142oba jest naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 straty. Strata wi\u0105\u017ce si\u0119 nie tylko z odej\u015bciem bliskiej osoby, ale i konieczno\u015bci\u0105 zmiany wyobra\u017ce\u0144 o sobie i dalszym \u017cyciu.<\/strong> Celem \u017ca\u0142oby jest u\u0142atwienie rzeczywistego zaakceptowania utraty, co wymaga prze\u017cycia i wyra\u017cenia pojawiaj\u0105cych si\u0119 emocji \u2013 ich uwolnienia i ujawnienia. To proces wymagaj\u0105cy ogromnego wysi\u0142ku psychicznego i fizycznego, dlatego osoba w \u017ca\u0142obie ma prawo do radzenia sobie z b\u00f3lem na sw\u00f3j w\u0142asny spos\u00f3b, do obni\u017conej aktywno\u015bci i wsparcia. Pe\u0142ne prze\u017cycie \u017calu i smutku wymaga czasu i jest warunkiem nowego spojrzenia na siebie, swoje \u017cycie i plany.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Chocia\u017c \u017ca\u0142oba nie jest chorob\u0105, cz\u0119sto j\u0105 przypomina, poniewa\u017c wp\u0142ywa na wszystkie sfery ludzkiego funkcjonowania:<\/strong><\/span><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>poznawcz\u0105<\/strong> \u2013 osobie po do\u015bwiadczeniu straty trudno uwierzy\u0107 w to, co si\u0119 wydarzy\u0142o, cz\u0119sto ma wra\u017cenie, \u017ce funkcjonuje w chaosie, mo\u017ce wci\u0105\u017c my\u015ble\u0107 o zmar\u0142ym, a nawet odczuwa\u0107 jego obecno\u015b\u0107, do\u015bwiadcza\u0107 halucynacji s\u0142uchowych i\/lub wzrokowych, trudno\u015bci z koncentracj\u0105 uwagi, braku zainteresowania wydarzeniami dnia codziennego i innymi lud\u017ami;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>emocjonaln\u0105<\/strong> \u2013 mo\u017ce jej towarzyszy\u0107 poczucie dojmuj\u0105cej samotno\u015bci, zranienia, zawodu, smutek, gniew, strach, ale te\u017c ulga, zazdro\u015b\u0107, czy poczucie winy;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>duchow\u0105 <\/strong>\u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania o sens dalszego \u017cycia, l\u0119k przed krucho\u015bci\u0105 ludzkiej egzystencji i w\u0142asn\u0105 \u015bmierci\u0105;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>fizyczn\u0105<\/strong> \u2013 zwi\u0119ksza si\u0119 podatno\u015b\u0107 na choroby somatyczne (np. wzrasta ryzyko chor\u00f3b serca oraz zaostrzenia innych chor\u00f3b przewlek\u0142ych) i psychiczne (zaburzenia l\u0119kowe, depresja, zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego, tendencje samob\u00f3jcze), cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 trudno\u015bci w oddychaniu, sucho\u015b\u0107 w ustach, uczucie u\u015bcisku w gardle i klatce piersiowej, dyskomfortu w okolicach brzucha, nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na ha\u0142as, apatia, zm\u0119czenie, os\u0142abienie, zaburzenia snu i \u0142aknienia a w sferze zachowa\u0144 \u2013 izolowanie si\u0119 od ludzi, unikanie lub nadmierne wspominanie zmar\u0142ego, zaniechanie wszelkiej aktywno\u015bci lub nadmierna aktywno\u015b\u0107.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Spos\u00f3b w jaki dany cz\u0142owiek prze\u017cywa \u017ca\u0142ob\u0119 jest unikalny i zale\u017cy od jego osobowo\u015bci, odporno\u015bci psychicznej i fizycznej, umiej\u0119tno\u015bci radzenia sobie z trudno\u015bciami, relacji ze zmar\u0142ym, okoliczno\u015bci zwi\u0105zanych ze \u015bmierci\u0105 oraz posiadanego wsparcia.<\/strong> <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Pewne r\u00f3\u017cnice w sposobie prze\u017cywania dotycz\u0105 tak\u017ce p\u0142ci \u2013<\/strong> <strong>w przypadku kobiet istnieje wi\u0119ksze spo\u0142eczne przyzwolenie na uzewn\u0119trznianie emocji i spontanicznych reakcji.<\/strong> Z dost\u0119pnych bada\u0144 wynika, \u017ce po utracie partnera, cz\u0119\u015bciej ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani, do\u015bwiadczaj\u0105 one odr\u0119twienia, \u201ekurczenia si\u0119 w sobie\u201d, poczucia utraty cz\u0119\u015bci siebie, niech\u0119ci do przebywania z lud\u017ami i ze sob\u0105, wyrzut\u00f3w sumienia, niepokoju. Niekt\u00f3re przed si\u0142\u0105 do\u015bwiadczanych emocji broni\u0105 si\u0119 zm\u0119czeniem. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Z kolei m\u0119\u017cczy\u017ani w tej samej sytuacji, wyra\u017caj\u0105c emocje s\u0105 zwykle bardziej pow\u015bci\u0105gliwi, staraj\u0105 si\u0119 godnie znosi\u0107 przeciwno\u015bci losu, za to stosunkowo cz\u0119sto cierpi\u0105 z powodu zaburze\u0144 somatycznych i psychicznych, maj\u0105 trudno\u015b\u0107 z trafnym wyra\u017caniem \u017calu, zajmowaniem si\u0119 sob\u0105 i domem, koncentruj\u0105 si\u0119 na pracy zawodowej<\/strong>, nie radz\u0105c sobie z emocjami cz\u0119\u015bciej korzystaj\u0105 ze \u015brodk\u00f3w psychoaktywnych, mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c nadu\u017cywa\u0107 r\u00f3\u017cnych form zachowa\u0144 seksualnych. Potrzebuj\u0105 wi\u0119kszej zach\u0119ty dla wyra\u017cania w\u0142asnego smutku oraz wskaz\u00f3wek \u00a0u\u0142atwiaj\u0105cych uporanie si\u0119 z nim.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Mimo widocznych r\u00f3\u017cnic, mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 kilka uniwersalnych etap\u00f3w godzenia si\u0119 ze strat\u0105:<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Etap pierwszy<\/strong> to zaprzeczanie, protest, niedowierzanie, poszukiwanie \u015blad\u00f3w oddalaj\u0105cej si\u0119 obecno\u015bci zmar\u0142ego, oczekiwanie na jego powr\u00f3t, zw\u0142aszcza gdy \u015bmier\u0107 by\u0142a nag\u0142a i niespodziewana. Mo\u017ce mu towarzyszy\u0107 odr\u0119twienie, automatyczne wykonywanie codziennych czynno\u015bci, dezorientacja, \u017cal, w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 lub nienaturalny spok\u00f3j. Dopuszczenie ostateczno\u015bci \u015bmierci do \u015bwiadomo\u015bci mo\u017ce trwa\u0107 nawet do kilku miesi\u0119cy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Etap drugi<\/strong> to do\u015bwiadczenie rozpaczy \u2013 reakcj\u0105 mo\u017ce by\u0107 sprzeciw, walka, p\u0142acz, t\u0119sknota, l\u0119k przed utrat\u0105 wspomnie\u0144, do\u015bwiadczanie pozornie sprzecznych emocji, nasilenie si\u0119 dolegliwo\u015bci fizycznych, potrzeba idealizowania zmar\u0142ego i naszej z nim relacji, szukania winnych jego \u015bmierci i usprawiedliwienia dla siebie, zw\u0142aszcza, je\u017celi ostatnie spotkanie ze zmar\u0142ym by\u0142o trudne i mamy poczucie niedoko\u0144czenia jakich\u015b spraw. Mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 pretensje do zmar\u0142ego, \u017ce nas porzuci\u0142, poczucie niesprawiedliwo\u015bci z powodu tego, co nas spotka\u0142o i zw\u0105tpienia we w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Etap trzeci<\/strong> to stopniowa akceptacja wydarze\u0144 \u2013 badanie sytuacji (co mo\u017cna i co powinno si\u0119 zrobi\u0107), poszukiwanie sensu i znaczenia oraz wpisanie tego co nas spotka\u0142o w histori\u0119 swojego \u017cycia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Najtrudniejszy jest pierwszy rok<\/strong> \u2013 prze\u017cycie pierwszych \u015bwi\u0105t, urodzin, i innych wa\u017cnych wydarze\u0144 bez obecno\u015bci zmar\u0142ego. To wa\u017cne do\u015bwiadczenie, ucz\u0105ce, \u017ce \u017cycie bez niego cho\u0107 trudne i bolesne, jest mo\u017cliwe. Z up\u0142ywem kolejnych miesi\u0119cy, \u017cycie powoli zaczyna wraca\u0107 do normalno\u015bci. Cho\u0107 zdarzaj\u0105 si\u0119 gorsze i lepsze dni, coraz \u0142atwiej wspomina\u0107 blisk\u0105 osob\u0119 bez obezw\u0142adniaj\u0105cej rozpaczy i robi\u0107 plany na przysz\u0142o\u015b\u0107. Z czasem wielu osobom udaje si\u0119 odzyska\u0107 sprawczo\u015b\u0107, znale\u017a\u0107 w sobie si\u0142\u0119 i odwag\u0119, nada\u0107 swojemu \u017cyciu nowy sens, i uzna\u0107 je za warto\u015bciowe.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Prze\u017cywanie \u017ca\u0142oby utrudniaj\u0105:<\/strong><\/span><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>mechanizmy obronne<\/strong> maj\u0105ce na celu oddalenie realno\u015bci \u015bmierci i konieczno\u015bci prze\u017cywania oraz wyra\u017cania pojawiaj\u0105cych si\u0119 w zwi\u0105zku z ni\u0105 emocji, np. somatyzacja (zamiana dyskomfortu psychicznego na fizyczny), przypisywanie swoich emocji zmar\u0142emu lub innym ludziom, zwracanie si\u0119 przeciwko sobie (my\u015bli samob\u00f3jcze, izolowanie si\u0119 od otoczenia), nieautentyczne zachowania (idealizacja zmar\u0142ego, zamienianie domu w sanktuarium, budowanie monumentalnych grobowc\u00f3w), zablokowanie \u017calu poprzez narzucanie sobie nowych zaj\u0119\u0107, szybkie ponowne za\u0142o\u017cenie rodziny, urodzenie dziecka itp.;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>reakcje os\u00f3b z otoczenia <\/strong>obawiaj\u0105cych si\u0119 w\u0142asnych uczu\u0107 i braku mo\u017cliwo\u015bci pomocy osobie w \u017ca\u0142obie, przejawiaj\u0105ce si\u0119 w popularnych zwrotach maj\u0105cych na celu przyspieszenie jej powrotu do \u201enormalno\u015bci\u201d, np.: \u201eCzas leczy rany\u201d, \u201eJe\u015bli zaczniesz p\u0142aka\u0107, mo\u017cesz nigdy nie przesta\u0107\u201d, \u201eZajmij si\u0119 czym\u015b, co pomo\u017ce Ci zapomnie\u0107\u201d, \u201eId\u017a, poznaj kogo\u015b, on by sobie tego \u017cyczy\u0142\u201d itp.;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>uwarunkowania kulturowe <\/strong>\u2013 dominuj\u0105cy kult sukcesu, brak akceptacji straty, przekonanie, \u017ce nie nale\u017cy swoim cierpieniem obarcza\u0107 innych sprawiaj\u0105, \u017ce osoby w \u017ca\u0142obie czuj\u0105, \u017ce ich \u017ca\u0142oba jest czym\u015b niestosownym a to co si\u0119 z nimi dzieje wydaje si\u0119 im nienaturalne i godne pot\u0119pienia, wi\u0119c zamiast szuka\u0107 pomocy, izoluj\u0105 si\u0119 w poczuciu winy, co niepotrzebnie przysparza im dodatkowego cierpienia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Co pomaga?<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\">Przede wszystkim nienarzucaj\u0105ca si\u0119 obecno\u015b\u0107 innych os\u00f3b (praktyczne wsparcie w czynno\u015bciach dnia codziennego), akceptacja wszystkich pojawiaj\u0105cych si\u0119 emocji, przyzwolenie na p\u0142acz kiedy tylko pojawi si\u0119 taka potrzeba (warto znale\u017a\u0107 w tym celu bezpieczne miejsce), \u201eczas dla siebie\u201d sp\u0119dzony w spos\u00f3b przynosz\u0105cy ulg\u0119 (pomagaj\u0105 spacery, s\u0142uchanie ulubionej muzyki, \u0107wiczenia), rozmowy o dobrych chwilach sp\u0119dzonych z utracon\u0105 osob\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><strong>Profesjonalnej pomocy warto poszuka\u0107 w przypadku <\/strong>przed\u0142u\u017caj\u0105cego si\u0119 \u201eutkni\u0119cia\u201d na kt\u00f3rym\u015b z etap\u00f3w \u017ca\u0142oby, utrzymuj\u0105cych si\u0119 problem\u00f3w ze snem, od\u017cywianiem, koncentracj\u0105, pami\u0119ci\u0105, nadu\u017cywania \u015brodk\u00f3w psychoaktywnych, braku prze\u017cywania lub nadmiernej aktywno\u015bci w sferze emocji (idealizacja zmar\u0142ego, wrogo\u015b\u0107 i agresja w stosunku do os\u00f3b i okoliczno\u015bci zwi\u0105zanych ze \u015bmierci\u0105), pog\u0142\u0119biaj\u0105cej si\u0119 tendencji do izolacji i zrywania zwi\u0105zk\u00f3w, autoagresji (samookaleczanie, my\u015bli samob\u00f3jcze), wyst\u0105pienia objaw\u00f3w choroby, kt\u00f3ra spowodowa\u0142a \u015bmier\u0107 osoby bliskiej, nasilenia objaw\u00f3w istniej\u0105cych lub pojawienia si\u0119 innych chor\u00f3b somatycznych, przed\u0142u\u017caj\u0105cej si\u0119 depresji i stan\u00f3w l\u0119kowych oraz chronicznej \u017ca\u0142oby (niezdolno\u015b\u0107 do pogodzenia si\u0119 z odej\u015bciem zmar\u0142ego).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt;\"><em><span style=\"color: #333333;\">Korzysta\u0142am z<\/span><\/em><\/span><span style=\"color: #333333; font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif;\"><em>: M. Rogiewicz, K. Buczkowski \u201eDoros\u0142y pacjent w \u017ca\u0142obie po \u015bmierci bliskiej osoby\u201d, Polska Medycyna Paliatywna 2006, tom 5, nr 1; Poradnik dla os\u00f3b w \u017ca\u0142obie Fundacji Nagle Sami<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: georgia, palatino, serif; color: #333333;\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u017ba\u0142oba jest naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 straty. Strata wi\u0105\u017ce si\u0119 nie tylko z odej\u015bciem bliskiej osoby, ale i konieczno\u015bci\u0105 zmiany wyobra\u017ce\u0144 o sobie i dalszym \u017cyciu. Celem \u017ca\u0142oby jest u\u0142atwienie rzeczywistego zaakceptowania utraty, co wymaga prze\u017cycia i wyra\u017cenia pojawiaj\u0105cych si\u0119 emocji \u2013 ich uwolnienia i ujawnienia. To proces wymagaj\u0105cy ogromnego wysi\u0142ku psychicznego i fizycznego, dlatego osoba w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":103,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[11,10,12,9],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/moja-terapia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22"}],"collection":[{"href":"https:\/\/moja-terapia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/moja-terapia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/moja-terapia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/moja-terapia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/moja-terapia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":904,"href":"https:\/\/moja-terapia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22\/revisions\/904"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/moja-terapia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/moja-terapia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/moja-terapia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/moja-terapia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}